Aile Danışmanlığı: Travmalar Nasıl Kuşaklar Boyunca Aktarılır?
- Kubilay Yılmaz
- 11 Şub
- 1 dakikada okunur
Travma çoğu zaman bireysel bir deneyim olarak düşünülür; ancak modern psikoloji ve sosyoloji literatürü, travmatik yaşantıların aile sistemi içinde kuşaklar boyunca aktarılabileceğini göstermektedir. “Kuşaklar arası travma” kavramı özellikle göç, savaş, şiddet, ekonomik yıkım ve kayıp gibi kolektif deneyimlerin aile dinamikleri üzerinden sonraki nesillere taşındığını ortaya koymaktadır (Danieli, 1998; Kellermann, 2001).
Aile danışmanlığı
Aile içinde konuşulmayan, bastırılan ya da inkâr edilen travmalar ortadan kaybolmaz. Bowen’ın Aile Sistemleri Kuramı’na göre aile, duygusal bir sistemdir ve çözülmemiş kaygı kuşaklar arasında aktarılabilir (Bowen, 1978). Bu aktarım doğrudan anlatılarla değil; aşırı koruyuculuk, kontrol ihtiyacı, mesafe, sessizlik ya da suçluluk duygusu gibi ilişkisel örüntüler üzerinden gerçekleşir. Aile danışmanlığı bu gibi durumlar üzerine ortaya çıkmış profesyonel bir yaklaşımdır.
Örneğin çocukluk döneminde güvensizlik yaşayan bir ebeveyn, farkında olmadan çocuğunun bağımsızlık gelişimini sınırlayabilir. Bu durum çocuğun bağlanma stilini etkileyebilir ve yetişkinlikte ilişkisel kaygı örüntülerine dönüşebilir (Bowlby, 1988). Böylece travma, olayın kendisiyle değil, oluşturduğu duygusal iklim aracılığıyla taşınır.
Son yıllarda yapılan epigenetik araştırmalar dahi, yoğun stres ve travmanın biyolojik izler bırakabileceğini göstermektedir (Yehuda et al., 2016). Ancak aktarımın yalnızca biyolojik değil, büyük ölçüde psikososyal olduğunu vurgulamak gerekir.
Kuşaklar arası travmanın fark edilmesi, geçmişi suçlamak anlamına gelmez. Aksine, bugün yaşanan kaygı, kontrol ihtiyacı ya da tekrarlayan ilişki sorunlarının kökenini anlamayı sağlar. Danışmanlık süreci, aile hikâyesini yeniden yapılandırarak bireyin kendi sınırlarını ve kimliğini güçlendirmesine yardımcı olabilir.
Ref.
Bowen, M. (1978). Family Therapy in Clinical Practice.
Bowlby, J. (1988). A Secure Base.
Danieli, Y. (1998). International Handbook of Multigenerational Legacies of Trauma.
Kellermann, N. (2001). Transmission of Holocaust trauma.
Yehuda, R. et al. (2016). Epigenetic mechanisms in PTSD.
Yorumlar